Hieronder vind je boeken die ook online kunt lezen klik op de titel van het boek en dan op het plaatje om het boek te openen. De Cultuurhistorische Vereniging Zevenaar beschikt over een omvangrijke bibliotheek. Deze bibliotheek bevat ongeveer 2.500 boeken, Brochures en of kopieën hiervan. In dit online-register kun je op een eenvoudige manier relevante informatie vinden. Dit register wordt regelmatig aangevuld met nieuwe boeken. Ook ben je van harte welkom in het verenigingslokaal om de verzameling te bekijken en tegen een kleine vergoeding kopieën te maken.

Leen den Besten

het juvenaar

Andreas Masius (1514-1573)

Erasmiaan in woelige tijden

Eind vijftiende, begin zestiende eeuw vond een revolutie plaats die de wereld voorgoed veranderde. In de politieke, sociale, religieuze, culturele en wetenschappelijke omwenteling probeerden mensen zich staande te houden en hun eigen weg te vinden. Dit boek schetst de omwenteling en de gevolgen daarvan. Het illustreert hoe de grote taalgeleerde en diplomaat Andreas Masius (1514-1573) zich daartoe verhield.

het juvenaar

Even aan de vergetelheid onttrokken

Boeken en artikelen over de gemeente Zevenaar. Met register

Veel van wat er gebeurde in de gemeente Zevenaar en van wat erover is geschreven, is moeilijk te achterhalen. Deze uitgave wil helpen boeken en artikelen wat sneller op het spoor te komen. Het uitgebreide register wil daarbij behulpzaam zijn.

het juvenaar

Gimbornhof te Zevenaar: een oase van rust

In 1904 startte Max van Gimborn een inktfabriekje in Zevenaar. In 1907 huurde hij een stuk grond van drie hectare aan de oostzijde van het stadje. Hier liet hij een park aanleggen met naaldbomen van over de hele wereld. Omdat de grond niet erg bleek voor dennen, kocht hij in Doorn een stuk grond, en liet het geheel beplanten het met uiteenlopende bomen, heesters en heidestruiken. Vanuit Zevenaar liet hij verscheidene naaldbomen overbrengen. Het park in Doorn is nu het Gimborn Arboretum. Het Zevenaarse park, nu Gimbornhof geheten, groeide uit tot een uniek bos.

het juvenaar

Gimborn/Pelikan. Een wereldspeler in Zevenaar

In 1904 kwam er enige fabrieksnijverheid in Zevenaar. Max.Th. von Gimborn begon er een inktfabriekje. Dit groeide uit tot een voor Zevenaar groot bedrijf dat zijn verscheidenheid aan producten niet alleen op de Nederlandse markt afzette, maar ook naar alle mogelijke landen in de wereld exporteerde. Bij meerdere generaties Nederlanders werd Gimborn een begrip vanwege onder andere Gim-Gom lijm, Gimborn inkt en Gimborn carbonpapier. Gimborn ging in 1980 op in de multinational Pelikan en verdween in 1996 uit Zevenaar.

De auteur schetst de geschiedenis van het bedrijf en plaatst deze in de cultuurhistorische context. Verder vertelt hij een en andere over diverse producten.

het juvenaar

Grensstation Zevenaar

Nadat de spoorlijn Amsterdam-Keulen was aangelegd en Zevenaar in 1856 een grensstation was, veranderde er veel in Zevenaar. Zo kwamen er meerdere ambtenaren wonen die belast waren met de controle van het personen- en goederenvervoer. Ze deden wat hun werd opgedragen, soms met pijn in hun hart, soms uit volle overtuiging en met veel genoegen. Smokkelaars pakten ze en mensen die geen geldige grenspapieren hadden lieten ze niet verder reizen. De ambtenaren kregen in de twintigste eeuw veel te maken met vluchtelingen. Vooral eind jaren dertig speelden zich drama’s af op het station: veel joodse vluchtelingen werden teruggestuurd de hel in.

Het zesde gemeentehuis van Zevenaar

Het zesde gemeentehuis

Zevenaar heeft momenteel zijn zevende gemeentehuis. De geschiedenis van de gemeentehuizen wordt in deze publicatie geschetst. De nadruk ligt op het zesde gemeentehuis dat grotendeels plaats heeft moeten maken voor woningen. De kunstwerken die met het gebouw waren verbonden worden beschreven en getoond. Ook wordt er een impressie gegeven van het gebouw en de afbraak ervan.

het juvenaar

Huis Lathum

De bannerheren van Lathum hadden omstreeks 1355 een slot in Lathum, Huis Bahr. In 1495 is het slot verwoest. Op de restanten bouwden de heren van Lathum, de behoorden tot de familie van Rheden Huis Lathum. In de loop van de tijd had Huis Lathum diverse bestemmingen.

het juvenaar

In de verdediging

Episoden uit de geschiedenis van het christendom

Als jonge geloofsbeweging kreeg het christendom niet alleen te maken met nieuwsgierigheid, bewondering en waardering maar ook met achterdocht, bedreiging en vervolging. Toen de beweging na enkele eeuwen steeds invloedrijker en machtiger werd en zeker toen ze een bevoorrechte religie werd, ging ze zelf een bedreiging vormen voor mensen die hun oude religie trouw waren gebleven. Binnen het vroege christendom waren van het begin af zeer verschillende opvattingen. Dit leidde meermalen tot spanningen en conflicten. Steeds weer was er de verleiding om hen die afweken van de geïnstitutionaliseerde, dominante opvattingen en gebruiken te dwingen zich aan te passen aan wat de leiders van heersende meerderheid belangrijk vonden. Waar dat op uitliep zien we in de vervolging van de tempeliers, katharen, waldenzen, dolcinieten, begijnen, begarden, lollarden, hussieten, gereformeerden, dopers en vele anderen.

het juvenaar

Joodse medeburgers in de Liemers

De eeuwen door waren joden gering in aantal, maar in de ogen van hun vijanden met velen. Door hun anders-zijn dan de meerderheid van de mensen in hun omgeving hebben ze steeds weer funda­mentele overtuigingen, waarden, gedragingen en vooroordelen van die meerderheid in twijfel ge­trokken. Ze werden daardoor vaak als een bedreiging gezien en riepen meermalen irritatie of woede op. De heersende klasse die uit was op behoud en uitbreiding van macht, eiste bekering tot het geloof en de waarden van de meerderheid. Soms liet ze joden die weigerden hun geloof in de ene God en hun traditie vaarwel te zeggen, vervolgen, verjagen of vermoorden. Later trof eenzelfde lot joden die weinig of geen aandacht meer besteedden aan hun joodse cultuur en religie en niet te onderscheiden waren van niet-joden.

het juvenaar

Juvenaat Sint Stanislaus

Een van de markante gebouwen van Zevenaar is Juvenaat Sint Stanislaus, een in 1926 opgerichte kostschool voor de opleiding van twaalf- tot vijftienjarige aspirant ordebroeders. Na 1940 bood het juvenaat onderdak aan schipperskinderen, gevangenen, leerlingen van het voortgezet onderwijs, vormingswerk, opleidingsinstituten, kunstenaars, verenigingen. Ook functioneerde een deel ervan als moskee. Een nieuwe betaalbare bestemming wordt gezocht.

het juvenaar

Kleur en samenklank

Een blik in de geschiedenis van ‘het stedeke’ Zevenaar en de dorpen Aerdt, Angerlo, Babberich, Giesbeek, Herwen, Lathum, Lobith, Oud-Zevenaar, Pannerden, Spijk en Tolkamer

Aan de orde komen o.a. het ontstaan van het landschap, de ontwikkeling van de plaatsen door de eeuwen, het kerkelijk leven, reizen en vervoer de eeuwen door, de invloed van de rivieren op het landschap en het leven van de bevolking, de middelen van bestaan in de loop van de tijd, sociale zorg, gezondheidszorg en onderwijs en tenslotte het samengaan van de dorpen en het stadje.

het juvenaar

Met geweld schoon schip

Marteling – doodstraf - genocide

Meermalen hebben mensen hun medemens uit allerlei overwegingen gemarteld, veroordeeld tot de doodstraf en/of gedood. Ook hebben ze bij tijden aangezet tot of meegedaan aan volkerenmoord en een kwaad aangericht dat elk menselijk bevattingsvermogen te boven gaat. De auteur beschrijft hoe het morele kwaad in de vorm van marteling, doodstraf en genocide in de geschiedenis op uiteenlopende wijze vanuit zeer verschillende motieven gestalte kreeg en hoe erop werd gereageerd. Hij vraagt zich af wat mensen ertoe brengt hun medemens de meest gruwelijke dingen aan te doen en hoe je bij het zien van het veelkoppig monster kwaad nog kunt spreken over en tot God.

het juvenaar

Ontmoetingskerk

De Ontmoetingskerk (vanaf 1816 tot 13 mei 2001 Hervormde kerk geheten) heeft een rijk interieur. Aan alles wat te zien is, ziet een verhaal. Dit vertelt de auteur in zijn royaal geïllustreerde boek Kerk aan de Markt ((Zevenaar 2011). In dit document een korte impressie. 

het juvenaar

Sprekende minderheid. Vier eeuwen protestantse geloofsgemeenschap te Zevenaar.

In de stad Zevenaar vormden protestanten gedurende de laatste vier eeuwen een kleine minderheid, die op allerlei wijzen van zich deed spreken. De auteur geeft hiervan een beeld. Hij plaatst het kerkelijk leven in de context van de westerse geschiedenis en cultuur. Hij schetst de relatie tussen de ‘gereformeerden’ enerzijds en rooms-katholieken, lutheranen, baptisten en Molukse gelovigen anderzijds. Hij tekent de ontwikkeling van het diaconaat en het beheer alsook van gebruiken bij liturgie, doop, avondmaal, levensverbintenis, openbare belijdenis en begrafenis. En hij vertelt de geschiedenis van protestantse kerkelijke organisaties in Zevenaar als bijvoorbeeld de Latijnse en Hollandse school, de armenhuizen en de Protestantse Woningbouwvereniging. Tenslotte verhaalt hij over rampen die de gemeenschap troffen: overstromingen en oorlogsgeweld.

het juvenaar

Stadsboerderij Huis Sevenaer

Een centrale plek in Zevenaar was vanaf de vijftiende eeuw Huis Sevenaer. Als stadsboerderij is het een unieke plek in het hartje Zevenaar. Dit is vooral te danken aan jonkheer Huub van Nispen die jarenlang vocht tegen onteigening van zijn gronden door de gemeente.

het juvenaar

Steen voor steen

De bouw van de protestantse kerk te Zevenaar. Aanbevelingsbrieven voor het houden van een collecte voor de bouw, bestek en andere documenten

De eerste schriftelijke sporen van het bestaan van een protestantse gemeente dateren uit 1577. Vanaf 1611 had de gemeente een eigen predikant. Geld voor de bouw van een eigen kerkje had ze  nog niet. Pas in 22 april 1658 kon de bouw gegund worden. In de voorgevel van het opgetrokken kerkje vinden we nog de muurankers met het jaartal 1658. Op één van de trekbalken stond 'Hendrik Kuijs Anno 1658 heeft dese kerk getimmert.' Op 1 mei 1660 werd het kerkje plechtig ingewijd.  De bouw zelf was grotendeels gereed in 1659.

het juvenaar

Groessense pastoor Jacob Vallick op de drempel van de nieuwe tijd

Pastoor Jacob Valick (circa 1515 - circa 1572) uit Groessen leefde in een tijd van immense politieke, sociale, culturele en religieuze veranderingen. Op sommige punten ging hij voorzichtig de drempel naar de nieuwe tijd over, op andere was hij nog iemand van het oude stempel.

Van Vallick zijn twee geschriften bewaard gebleven: Der Kerkenboeck tho Groessen en Tooveren, wat dat voor een werc is. Het eerste geeft een beeld van het leven in een plattelandsparochie in de zestiende eeuw. Het tweede is van betekenis in de strijd tegen heksenwaan.

het juvenaar

Waandenkbeelden

Het kwaad geprojecteerd op duivels en heksen

Tussen circa 1450 en 1700 werden in grote delen van Europa duizenden mensen, vaak vrouwen, beschuldigd van hekserij / toverij. Ze werden uit de samenleving gestoten en dikwijls terechtgesteld.

Het geloof in magische (demonische) krachten en angst voor deze krachten speelden toen een grote rol in het dagelijks leven van vrijwel de gehele bevolking.

Tot ver in de zestiende eeuw verdedigden tientallen gezagsdragers het geloof in het bestaan van heksen en demonen. Pas na een lang gevecht kon de rede het geloof bevrijden uit de vicieuze cirkel van magie en sentimenteel bijgeloof. Het magisch denken, dat ouder is dan het wetenschappelijk denken, verdween niet geheel. Telkens weer dook het op.

het juvenaar

Woord voor woord.

Preek van Johannes Petri van Sinderen bij de ingebruikname van de gereformeerde kerk te Zevenaar en enkele lofdichten

Op 1 mei 1660 werd de Ontmoetingskerk officieel in gebruik genomen. Daarbij werd een geheel overeenkomstig de stijl van die tijd een ‘inwijdingsrede’ gehouden. De preek geeft een aardig beeld van hoe in de zeventiende eeuw in de ‘gereformeerde’ (= protestantse kerk) gedacht werd.  

het juvenaar

Zevenaar in beeld

Veel mensen zijn geïnteresseerd in oude stadjes met hun mooie straten en historische gebouwen. Ook hebben ze belangstelling voor de geschiedenis van hun woonplaats en regio. Dit boek presenteert in woord en beeld in vogelvlucht de geschiedenis van Zevenaar. Aan de orde komen havezaten, monumenten, kerken, onderwijs en zorg, bouwen en wonen, markante gebouwen, de ontwikkeling van plattelandsstadje tot logistiek kruispunt, de infrastructuur van weg en spoor, kunst en cultuur, het zeer gevarieerde landschap en gedenkplaatsen.

het juvenaar

Zevenaarse dominees 1611-2011

Zich verdiepen in het verledenZich verdiepen in het verledenis een vorm van zich bezighoudenmet het tegenwoordige en het toekomende.Het is een voorwaardeom bedachtzaam en voorzichtig te kunnen bemiddelen tussen een verleden dat nog steeds veel te bieden heeften een toekomst die heel anders zal zijn.

Werkgroepen

Monumenten

Monumenten en Beschermwaardige objecten.

In het voorjaar van 1999 heeft de Cultuurhistorische Vereniging Zevenaar een brochure uitgegeven onder de naam MONUMENTEN IN ZEVENAAR. In deze brochure wordt de hoop uitgesproken dat deze als een belangrijke bouwsteen kan bijdragen aan de totstandkoming van een goed afgewogen gemeentelijk monumentenbeleid.


In deze brochure wordt ook zichtbaar gemaakt dat in de periode 1991-1999 maar liefst 22% van de objecten van de oorspronkelijke lijst verloren was gegaan. Reden genoeg om tot een gemeentelijk monumentenbeleid te komen. Inmiddels kunnen we vaststellen dat er een goed gemeentelijk monumentenbeleid tot stand is gekomen. Er is een Gemeentelijke Monumenten Commissie ingesteld, waarvan een van de leden door de Cultuurhistorische Vereniging Zevenaar wordt voorgedragen.

Nu in 2016 lijkt het de werkgroep Monumenten van de CVZ een goed moment om de lijst van objecten vermeld in de brochure Monumenten in Zevenaar van 1999 opnieuw te inventariseren. Deze nieuwe inventarisatie wordt mede ingegeven door het samengaan van de gemeente Zevenaar met de gemeente Angerlo tot de huidige gemeente Zevenaar. Op de lijst staan dus ook objecten uit Angerlo, Giesbeek en Lathum.

Gaandeweg zijn we tot het inzicht gekomen de lijst met gemeentelijke monumenten aan te vullen met de lijst Rijksmonumenten. Mede hierdoor is de opzet geheel veranderd. Elk object is voorzien van een of meerdere foto’s. Omwille van de toegankelijkheid zijn de teksten beperkt gehouden. Graag verwijzen wij u naar de internetsite van de Rijksmonumenten waar uitgebreide teksten per object staan vermeld.

De gemeentelijke lijst is inmiddels aangevuld met objecten uit de zogenaamde “Wederopbouw” periode. De totale lijst wordt vervolgens aangevuld met objecten waarvan de werkgroep vindt dat ze een plek op de gemeentelijke lijst verdienen. We hebben dit de “Beschermwaardige Objecten” genoemd.

MonumentenFotopresentatie deel 1, Tot het jaar 2000, deel 2 OoyVerenigingen, deel 3 OoyBetuwelijn en deel 3 MooiOoy.